=> naar de pagina van deze activiteit

Narcisme expert

Voor wie NARCISME en TOXISCH LEIDERSCHAP wil begeleiden

HR-medewerkers, psychologen, therapeuten, coaches en leidinggevenden die op zoek zijn naar concrete handvaten.

Narcisme is een persoonlijkheidskenmerk dat zich uit in een opgeblazen gevoel van eigenwaarde, een gebrek aan empathie en een sterke behoefte aan bewondering. In relaties en op de werkvloer kan dit leiden tot destructieve dynamieken. Hoewel narcisme zich op verschillende manieren kan uiten, zijn er opvallende parallellen tussen narcistisch gedrag in intieme relaties en toxisch leiderschap binnen organisaties.

In romantische relaties kan narcisme aanvankelijk charmant en charismatisch overkomen. Narcistische partners weten hoe ze indruk moeten maken, zijn vaak zelfverzekerd en verleiden met mooie woorden of grootse gebaren. Maar eenmaal in de relatie kantelt het beeld. De partner van een narcist voelt zich op termijn vaak gemanipuleerd, gekleineerd of emotioneel uitgeput. Narcisten gebruiken relaties ter bevestiging van hun eigenwaarde, vermijden verantwoordelijkheid, draaien conflicten om en gebruiken schuldgevoel of gaslighting om controle te houden.

Preventie begint bij bewustwording — zowel op individueel als collectief niveau.

Een gelijkaardige dynamiek zien we bij toxisch leiderschap op de werkvloer. Toxische leiders met narcistische trekken zetten zichzelf centraal, nemen zelden verantwoordelijkheid voor fouten en deinzen er niet voor terug om medewerkers te kleineren of tegen elkaar uit te spelen. Ze gebruiken hun machtspositie om hun ego te voeden, niet om hun team te laten groeien. Hoewel ze op korte termijn efficiënt lijken, veroorzaken ze op langere termijn schade aan teamspirit, welzijn en motivatie. Angst, onzekerheid, ziekteverzuim en verloop zijn vaak het gevolg.

Zowel in relaties als op de werkvloer verdwijnen authenticiteit en openheid. Mensen durven zich niet meer uitspreken uit vrees voor afwijzing of repercussies. De destructieve impact wordt vaak pas duidelijk na verloop van tijd, wanneer iemand zich steeds kleiner en onzekerder voelt.

Herkenning van narcistische patronen is essentieel om deze dynamieken te doorbreken. Dat vraagt moed, zelfreflectie en het stellen van grenzen. In organisaties vraagt dit psychologische veiligheid. In relaties is vaak begeleiding nodig om met of los te komen van een narcistische partner.

Onze aanpak

Narcisme krijgt vandaag veel aandacht in boeken en online. De focus ligt vaak op het herkennen van typische patronen zoals love bombing, gaslighting, spoofing en andere manipulatieve gedragingen. Er worden tips gegeven over grenzen stellen of relaties verbreken.

Over de oorzaken van narcisme blijft het discours vaak vaag. Bovendien blijft de aandacht meestal beperkt tot het gedrag van de narcist, op een eenzijdige en ongenuanceerde manier. De onderliggende kwetsbaarheid en complexe achtergrond blijven onderbelicht.

Wij benaderen narcisme en toxisch leiderschap vanuit vier onderliggende kernkenmerken. We focussen niet alleen op het dominante gedrag van de zogenaamde narcist, maar betrekken ook de andere pool van de dynamiek: de polariteit van de slaaf. Iedere narcist heeft mensen rondom zich die zich onderdanig opstellen, maar tegelijk is de narcist zelf vaak ook een slaaf van zijn omgeving.

Zo ontstaat een spectrum tussen deze polariteiten. Door inzicht te krijgen in de eigen positie binnen dat spectrum kunnen mensen dichter bij het midden komen. In dat midden ligt echte eigenwaarde, los van externe bevestiging of controle. Dit creëert ruimte voor autonomie, verbinding en verantwoordelijkheid, zowel in relaties als op de werkvloer.

Waar veel visies polarisatie versterken door dader en slachtoffer vast te zetten, kiezen wij bewust voor integratie. Door beide kanten van de dynamiek te erkennen, ontstaat ruimte om verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen rol, zonder schuld of oordeel. Dat is de basis voor duurzame verandering.

Kom alles te weten over:

Manipulatie en controle

• Gaslighting: iemand aan zichzelf doen twijfelen door feiten te ontkennen of te verdraaien
• Love bombing: overdreven aandacht en affectie tonen om iemand te binden
• Hoovering: proberen iemand opnieuw in te zuigen na afstand
• Triangulatie: een derde persoon betrekken om spanning te creëren
• Silent treatment: bewust negeren om macht uit te oefenen
• Breadcrumbing: net genoeg aandacht geven om hoop levend te houden
• Future faking: grootse beloftes maken zonder intentie om ze waar te maken

Psychologische dynamieken

• Projection
• blame shifting
• smear campaigns
• cognitieve dissonantie
• trauma bonding
• devaluatie en discard

Rollen en patronen

• Flying monkeys
• enablers
• scapegoats
• golden child
• codependentie

Belangrijke opmerking

Er bestaat ook kernnarcisme: een vorm waarbij het patroon zo diep verankerd is dat het niet langer om gedrag gaat, maar om een fundamenteel verstoorde persoonlijkheidsstructuur. In deze gevallen is er vaak sprake van een ernstig gebrek aan zelfreflectie, een diepe innerlijke leegte en structurele ontkenning van kwetsbaarheid.